Başarı Nasıl Ölçülür

Beş yazı boyunca Konya 3’ün 36 numarasının peşinden gittik. Mağazaların beden eğrileriniBir mağazanın satışının bedenlere dağılımı; her bedenin satıştaki payı. Kolinin beden karışımı bu eğriye göre kurulur. satıştan okuduk, rafın boş kaldığı günleri düzelttik, mağazaları üç beden profiline ayırdık. Sonra kolileriBedenleri sabit oranda karışık, kapalı paket. Lumoda'da yedi adet, beden sırasıyla 1-2-2-1-1; tek bedenli aksesuarda altı adet. Toplaması ucuzdur ama beden ihtiyacına tam uymaz. tasarladık ve İlk Sevkiyat’ın dünyasında aynı malla sınadık. Şimdi hesabı topluyoruz.

Bir beden eğrisinin ya da bir koli tasarımının iyi olup olmadığını ölçmenin üç yolu var. Bu dizide üçünü de kullandık. Gerçek bir zincirde ise yalnız ikisi elinizde olacak.

Hakemli: cevap anahtarına göre

Lumoda sentetik bir zincir ve verisini ben ürettim. Her mağazaya, yayımlanan veride görünmeyen bir beden kayması verdim: küçüğe, ortaya ya da büyüğe. Bu cevap anahtarıyla her mağazanın gerçek beden talebini biliyoruz ve eğriyi ona göre ölçebiliyoruz. Ölçü ilk yazıdaki L1 uzaklığı: 0 aynı dağılım, 2 hiç örtüşmeyen iki dağılım.

Kazancın neredeyse tamamı iki adımdan geliyor: zincir yerine mağazanın kendi satışına bakmak ve rafın boş kaldığı günleri düzeltmek. Üç beden profili de cevap anahtarıyla birebir örtüşüyor; ARI 1,000. İlk yazıda bu örtüşmenin ne kadarının yöntemden geldiğini soracağımızı söylemiştim. Üçüncü yazıda cevap verdim, burada tekrar edeyim: çoğu verinin basitliğinden.

Koliyi de aynı anahtarla ölçebiliyoruz. Mağazalara giden malın beden payının gerçek talebe uzaklığı, mağazanın aldığı koli sayısıyla ağırlıklı:

Bir de atama. Tasarımın desenlerini koruyup her mağazayı gerçek talebine göre yeniden atasak yalnız İzmir 2 yer değiştiriyor. Yanlış bedende duran adet 66.440,6’dan 64.833,8’e iniyor, −%2,4. İzmir 2 kolilerin %2,1’ini alıyor.

Hakemli ölçü iki yerde bizim yaptığımızdan başka bir seçim yapardı. Eğriyi Collection ile Basic ve NOS’un havuzundan değil, yalnız Collection’dan okurdu. İzmir 2’ye de profilin eğrisini değil zincirinkini verirdi. İkisini de yerinde yazdım.

Hakemsiz: anahtar olmadan

Gerçek bir zincirde cevap anahtarı yoktur. Bu dizide anahtarsız üç ölçü kullandık.

Birincisi geriye dönmek. Bir yıl önceki karar gününe gidip eğriyi o güne kadarki veriyle kurduk ve o sezonun Collection ürünlerinde ilk sekiz haftada gerçekleşen paya uzaklığını ölçtük. Havuzdan okunan eğri 0,0279, yalnız Collection’dan okunan 0,0302. κ’yı da, havuzu da bununla seçtik.

İkincisi kararlılık. Bir yıl arayla kurulan iki eğri birbirine ortalama 0,0061 uzak. İki eğri geçmişin bir yılını paylaştığı için bu sayı biraz iyimser.

Üçüncüsü tasarım ölçüsü: kolinin, tahmin ettiğimiz eğriye göre yanlış bedende bıraktığı adet. Mağazalara giden payın tahmin edilen eğriye uzaklığı da aynı şeyi söylüyor:

İki sütun kolileri aynı sıraya diziyor. Büyüklükleri ayrışıyor: on iki adetlik kolilerde hakemsiz ölçü iyimser, büyük ihtimalle o koliler tahmin edilen eğriye göre ince ince kurulduğu için. Üç tipli koli tahmin edilen eğriye 0,0914, gerçek talebe 0,1085 uzak. Yedi adetlik kolilerde hakemsiz ölçü tersine biraz kötümser. Ama sıra değişmiyor.

İyi haber bu. Kötü haber, iki sütunun da rafın sıralamasını vermemesi. Tabloya göre yedi adetlik iki tip, on iki adetlik tek tipten çok daha iyi uyuyor. Rafta tersi oluyor.

— O zaman yanlış bedende duran adete bakmak yanlış mı? diyor Pelin.

— Yanlış değil, eksik, diyor Pars. O ölçü kolinin mağazaya ne götürdüğünü ölçüyor. Depoda ne bıraktığını, replenishment’ın sonra ne yapabileceğini görmüyor. Onu ancak sezonu oynatınca görürsün.

Karar kalitesi: İlk Sevkiyat’ta

Üçüncü yöntem en zahmetlisi: koliyi değiştirince raf değişiyor mu? Bunu geçen yazıda İlk Sevkiyat dizisinin oyun sezonunda ölçtük. Yedi adetlik kollar her mağazaya Lumoda’yla aynı sayıda koli, yani birebir aynı malı gönderiyor. On iki ve on dört adetlik kollarda aynı mal yaklaşık; option başına adet farkı sınırlı kalıyor. On iki adetlik kollar toplamda 103 adet fazla gönderiyor, ama 5.351 mağaza–option çiftinin 4.577’sinde giden adet Lumoda’nınkinden farklı. On dört adetlik kontrol toplamda 721 adet az gönderiyor. Başlığa ilk dört haftayı koyduk. Verinin kurgusunda Lumoda’nın replenishment’ı mağazanın beden eğrisini biliyor; beklentimiz, kolinin hatasını sezon içinde düzeltmesi ve kollar arasındaki farkın ilk haftalarda kalmasıydı.

İlk üç sütun ilk dört hafta.

Beklenti tutmadı. Kollar arasındaki fark sezon boyunca kapanmıyor, büyüyor. Lumoda’ya göre:

Yani ilk dört haftalık başlık, kolinin etkisini olduğundan küçük gösteriyor. Tabloyu dört soruyla okuyalım.

İki koli tipi Lumoda’nın kolisinden iyi mi? Evet, ama az farkla. Bulunabilirlikte 0,2 puan önde, beden kaybında 1,6 puan, kırık sette 0,5 puan düşük; brüt kâr 5.844.545 TL fazla. Beş müşteri akışının beşinde de dört ölçütte önde.

Tek koliyi düzeltmek yeter mi? Hayır. Yetmiş adayın en iyisi olan 1-1-2-2-1 kırık seti 0,2 puan düşürüyor, brüt kârı 1.507.271 TL artırıyor. Ama ilk dört haftanın beden kaybını 0,3 puan artırıyor ve beş akışın yalnız birinde Lumoda’dan düşük tutuyor. İlk dört haftada kırık sette iyi, beden kaybında kötü; sezonun tamamında ise beden kaybı da 0,7 puan düşük.

On iki adetlik koli ne değiştiriyor? Dizinin en büyük farkı. On iki adetlik üç tipli koli Lumoda’ya göre bulunabilirlikte 0,6 puan önde, beden kaybında 8,7 puan, kırık sette 0,7 puan düşük; brüt kâr 11.077.966 TL fazla. Ama fark büyüklükten gelmiyor. Yedi adetlik tek koliyi iki katına çıkaran on dört adetlik kontrol neredeyse hiçbir şey değiştirmiyor: beden kaybında −0,1 puan. Tek koli tipini on iki adetle, yani daha ince bir içerikle kurmak ise yedi adetlik tek tipe göre ilk dört haftanın beden kaybını 9,9 puan düşürüyor. Yedi adetlik kolide bir beden en az %14,3 alır, on iki adetlik kolide %8,3 alabilir. On iki adetlik kolide birinci bedenden depoda mal da kalıyor; bunun sezon içinde biten bedeni tamamladığı bizim okumamız, ayrı bir kolla ölçmedik.

Mağazaya özel koli ne katıyor? Hiçbir şey. Her mağazaya kendi en iyi kolisini verseniz bile yedi adette iki, on iki adette üç farklı koli çıkıyor; tasarımlar iki ve üç tiplilerin aynısı.

Kaç koli tipi neye değer

Dördüncü yazıda koli tipinin bedelini tasarıma koymadık; tedarikçinin dolum talimatı, deponun rafı zincirden zincire değişiyor. Onun yerine eğriyi okura bırakıyoruz. Tasarımı daha az tiple aynı çıkan satırları ayrıca koşmadık:

Yedi adetlik kolide eğri kısa. Lumoda’nın kolisini en iyi tek koliyle değiştirmek sezona 1.507.271 TL ekliyor, ikinci tip 4.337.274 TL daha. Üçüncü tip yok; yedi adet o kadar ince bir ayrıma izin vermiyor.

On iki adetlik kolide ikinci tip brüt kârı belirgin biçimde artırıyor, üçüncü tip neredeyse hiç: 545.457.931 TL’den 545.511.071 TL’ye. İlk dört haftanın beden kaybında ise tek tip en iyisi; tip ekledikçe biraz artıyor.

— Sonuç olarak kaç tip kuracağız? diyor Pelin.

— Bu tablo bunu söylemiyor, diyor Pars. Her satırın getirdiğini söylüyor. Yedi adette ikinci tip sezona 4.337.274 TL ekliyor. Tedarikçin ve depon ikinci tip için bundan azını istiyorsa kur.

Bir şey daha. Bu veride on iki adetlik koli, büyüklüğüyle değil içeriğinin inceliğiyle, tip sayısından fazla iş görüyor: on iki adetlik tek tip, yedi adetlik iki tipin dört ölçütte de önünde. Ama on iki adetlik kolinin bedelini de ölçmedik: tedarikçi on iki adete razı mı, küçük bir mağaza tek koliyle on iki adet almalı mı?

Bu ölçümler nerede yetersiz?

Dürüstlük listesi, hepsi bir arada.

Cevap anahtarı gerçek değil. Her mağazanın beden kaymasını ben verdim. Gerçek hayatta böyle bir hakem yok. Hakemli bütün sayılar yalnız Lumoda’da kurulabilir; sizin zincirinizde elinizde hakemsiz ölçüler ve karar kalitesi olacak.

Kayma veride basit. Verinin kurgusunda kayma mağaza düzeyinde, üç değerli ve kategoriden bağımsız. Bir mağazanın kayması bütün beden setlerinde aynı; tek eğri okuyup bütün setlere aynı deseni vermemiz bu yüzden mümkün oldu. Üstelik veriyi üreten kod kaymayı dört değerden çekiyor, talep ise bir adımda kırpıyor; iki adım çekilen 13 mağazanın talebi bir adım çekilenlerinkiyle aynı. Profillerin anahtarla birebir örtüşmesinin çoğu bu basitlikten geliyor.

Sansür küçük. Rafın boş kaldığı günlerin düzeltmesi bir bedenin payını ortalama 0,53 puan oynatıyor ve yedi adetlik kolilerin tasarımını değiştirmiyor. Eğri yalnız Collection’ın satışından okunsaydı düzeltme daha büyük olurdu, ortalama 1,30 puan. Rafları daha sık boş kalan bir zincirde sonuç başka olabilir.

Satın alma sabit. Alımın adedi ve beden dağılımı yayımlanan dünyadaki gibi kaldı; yalnız kolinin içi değişti. Koliye göre alımı yeniden bölmeyi ölçmedik. Yedi adetlik kolide birinci bedenin depoda hiç kalmaması, alımla kolinin birlikte sonucu; biz yalnız koliyi değiştirdik.

Paylar Lumoda’nın. Her mağazaya kaç koli gideceği Lumoda’nın fiilen gönderdiği sayı. On iki adetlik kollarda aynı mal yaklaşık: toplamda 103 adet fazla, mağaza düzeyinde fark daha büyük. On dört adetlik kontrol 721 adet az gönderiyor.

Replenishment eğriyi biliyor ve başlığın gerekçesi tutmadı. Verinin kurgusunda Lumoda’nın replenishment planı mağazanın gizli beden kaymasını biliyor. Bu yüzden eğri modülü sevkiyat tablosunu hiç okumuyor. Başlık ölçütlerini de bu yüzden ilk dört haftaya koyduk: replenishment kolinin hatasını sonradan düzeltir, fark ilk haftalarda kalır diye bekledik. Bu veride tutmadı; fark sezon boyunca büyüdü ve ilk dört haftalık başlık etkiyi küçük gösteriyor. Replenishment’ı zincir eğrisiyle çalıştıran bir kolu da ölçmedik. Sizin replenishment’ınız mağazanın bedenini bilmiyorsa ne olacağını bu dizi söylemiyor.

Nedeni ayrıştırmadık. Farkın sezonda neden büyüdüğüne dair okumamız depoda kalan mal: yedi adetlik kolilerde birinci bedenden depoda hiç mal kalmıyor, on iki adetlik kolide kalıyor. Bu bir yorum, ölçülmüş bir ayrıştırma değil. Karşı bir işaret de var: Lumoda’da dördüncü bedenin %58,3’ü depoda beklerken mağazada en sık ilk biten beden yine dördüncü beden. Kolinin içeriğinin ve depoda kalan malın etkisini ayıran bir kol koşmadık.

Sahne gevşetildi. İlk yazıdaki Konya 3 ile İstanbul 18’i yayımlanan veriden seçtim, ama istediğim şartları birden sağlayan bir sahne çıkmadı. Dört yerde gevşettim. Şart iki mağazanın aynı ürünü almasıydı; onu aynı sezonun aynı beden setli iki ürününe gevşettim. Çıkan sahnede ikisi aynı modelin iki rengi. Hedef bedenlerin bitmesi için pencereyi ilk iki haftadan üç, sonra dört haftaya genişlettim. Sahneyi yalnız bir yıl önceki sezondan değil, karar öncesindeki her Collection sezonundan aradım. “Hedef bedenler öteki bedenlerden önce biter” şartını da ilk tasarımda yokken, zayıf bir sahne gördükten sonra ekledim; o şart olmasaydı İstanbul 18 başka bir ürünle sahnede kalırdı, Konya 3’ün yerine başka bir mağaza gelirdi. Cevap anahtarını sahne seçiminde yalnız doğrulamada kullandım; anahtarsız seçim de aynı sahneyi veriyor.

Seçimlerin bir kısmı keşifte yapıldı. Profil sayısını, mağazaların ortalama beden sırasının üç tepe yaptığını görüp üç dedim. κ ızgaranın ucunda çıktı ve ızgarayı genişletmedim. Yeni mağazanın yedek eğrisi kıl payı bir farkla seçildi ve İzmir 2’de anahtara göre yanlış çıktı.

Açık adeti ölçmedik. Bedenleri koliye koymadan tek tek göndermek bu dizinin dışında kaldı. Lumoda’da ilk sevkiyat koliyle gider ve koli açılmaz.

Koli tipinin bedeli yok. Ne tedarikçinin her tip için istediği bedeli ne deponun elleçleme bedelini fiyatladık. Kaç koli tipi sorusunun yarısı orada.

Depo kısıtı toplamda. Kısıtı bütün option’ların toplamında uyguladık; bu veride hiçbir tasarımda bağlamadı ve option option denetimde de aşılmadı. Alımı option option değişen bir zincirde tasarım option başına kurulmalı.

Tek zincir, tek karar günü. Eğriyi, profilleri ve kolileri tek bir zincirin verisiyle, bir sezonun karar gününde kurduk. Yollar İlk Sevkiyat’taki gibi yalnız müşteri akışını değiştiriyor; eğrinin ve kolilerin sezonlar boyunca nasıl yaşadığını ölçmedik.

Kadranı kendiniz çevirin

Aşağıdaki kadran iki şeyi bir araya getiriyor: koli tipi sayısı (bir, iki, üç, dört ve mağazaya özel) ve kolinin büyüklüğü (yedi ya da on iki adet). Kartlar ilk dört haftanın bulunabilirliği, beden kaybı payı ve kırık seti, bir de sezonun brüt kârı. Bütün sayılar geçen yazının koşularından; sayfa açıldığında hepsi hazır, tarayıcıda hiçbir hesap yapılmıyor.

Kadranla oynarken şunlara bakın. Yedi adette ikinci tipten sonra kartlar hiç değişmiyor; üç, dört ve mağazaya özel koli iki tiplinin aynısı. Büyüklüğü on ikiye çevirince beden kaybı kartı bütün tip sayılarında belirgin biçimde düşüyor. On iki adette tip eklemek ise beden kaybını düşürmüyor, biraz artırıyor; brüt kârı ikinci tipte artırıyor.

Baştaki soru

Konya 3’ün 36 numarası ilk haftada bitmişti ve sekiz haftanın 37 gününde rafta yoktu. Koli dördüncü bedene yedide bir yer ayırıyordu; Konya 3’ün eğrisi %30,8 istiyordu. Veli her sezon aynı telefonu alıyordu.

Altı yazı sonra elimizde şunlar var. Bedeni zincirden değil mağazadan okumak işe yarıyor: mağazanın kendi eğrisi gerçek talebe zincirinkinden çok daha yakın. Mağazaları beden profillerine ayırmak da işe yarıyor ve bu profiller Mağaza Kümeleme dizisinin satış kümelerinden bağımsız; beden ayrı bir eksen. Koliyi birkaç tane kurmak işe yarıyor, ama yedi adette az: iki tip ilk dört haftanın bulunabilirliğini Lumoda’nın kolisine göre 0,2 puan artırıyor. Asıl farkı kolinin içeriğinin inceliği yapıyor; on iki adetlik kolide bir beden %8,3 alabiliyor. Depoda biten bedeni tamamlayacak mal kalması da bunun bir parçası olabilir; bunu ayrıca ölçmedik.

Pars ilk yazıda “Bedeni zincirden değil mağazadan oku; koliyi de bir değil birkaç tane kur” demişti. Cümlenin ilk yarısı tuttu. İkinci yarısı tuttu ama beklediğim kadar değil: yedi adette “birkaç tane” ikiye iniyor ve iki tip ilk dört haftanın beden kaybını Lumoda’nın kolisine göre yalnız 1,6 puan düşürüyor.

Dizinin baştaki sorusu kaç koli tipi gerektiğiydi. Sezonu oynatınca asıl farkın tip sayısından değil, içeriğin inceliğinden geldiği görüldü: koli büyüdüğü için değil, payı inceldiği için. Tasarım ölçüsü bunu göstermedi; ancak rafa bakınca göründü. Bir kolinin iyi olduğunu da ona göre dolan rafı ölçmeden bilemezsiniz. 🙂